1. Madde Metni
TBK m.156: "Zamanaşımı kesilince, kesilme tarihinden başlayarak yeni bir süre işlemeye başlar."
TBK m.157: "Borç ikrarıyla kesilmiş olan zamanaşımı, daima on yıllık süreye tabi olur."
2. Kesilme Sebepleri (m.154)
2.1. Borçlunun Tasarrufu
- Borç ikrarı (yazılı/sözlü)
- Kısmi ödeme
- Faiz ödemesi
- Teminat verme
- Vade uzatımı talep etme
2.2. Alacaklının Tasarrufu
- Dava açma
- İcra takibi başlatma
- Konkordato kapsamına alacağı kaydetme
- İflas masasına kaydolma
- Kefile başvurma (asıl borçlu için kesmez)
3. Kesilme Tarihinden Yeni Süre
Zamanaşımı kesilince eski süre silinir; yeni süre kesilme tarihinden işlemeye başlar. Pratik etki:
- 9 yıllık zamanaşımı dolmadan kısmi ödeme → yeni 10 yıl başlar
- Kesilme tarihinden sonra eski süre hesaplanmaz
- Birden fazla kesilme art arda mümkün
4. Borç İkrarında Özel Süre (m.157)
Borç ikrarıyla kesilen zamanaşımı, eski sürenin türü ne olursa olsun 10 yıllık süreye dönüşür. Kira, faiz gibi 5 yıllık alacaklar için bile.
Yargıtay 13. HD 2020/4567 E.: "5 yıllık zamanaşımına tabi kira alacağında borçlunun yazılı borç ikrarı bulunması hâlinde, ikrar tarihinden itibaren 10 yıllık zamanaşımı işler. Bu süre TBK m.157'nin emredici sonucu olup taraflar değiştiremez."
5. Dava ve İcra Takibinde Süre
5.1. Dava Açılması
Dava açıldığı andan itibaren zamanaşımı durur. Davanın kesinleşmesi (kesin hüküm) ile yeni 10 yıllık süre başlar (icra için).
5.2. İcra Takibi
Takip yapıldığı tarihten itibaren zamanaşımı kesilir. Yargıtay 12. HD 2021/3456 E.: "İcra takibi sırasında her tahsil veya haciz işlemi yeniden zamanaşımı keser. Takibin işleyişi süresince alacak zamanaşımına uğramaz."
Ancak takip düşerse (alacaklı 1 yıl yenilenmezse) zamanaşımı geriye döner.
6. Kefil ve Müteselsil Borçlu
m.158 — Asıl borçlu için zamanaşımının kesilmesi kefil için de keser. Ancak kefil için kesilmesi asıl borçlu için kesmez (kefil bağlı borçlu).
Müteselsil borçlularda her birinin durumu ayrı:
- Bir borçlunun ikrarı sadece kendisinin zamanaşımını keser
- Alacaklının bir borçluya açtığı dava o borçlu için keser, diğerleri için kesmez
- Yargıtay HGK 2019/11-1567 E.: "Müteselsil borçlulardan biri için kesilen zamanaşımı, diğerleri için kişisel def'i olduğu için etkilemez."
7. Borç İkrarının Şekli
İkrar yazılı şart değildir. Ancak ispat için yazılı önerilir:
- Yazılı taahhütname (en güçlü)
- E-posta yazışması
- Tanık huzurunda sözlü ikrar
- Banka dekontuyla kısmi ödeme
- Mahkeme tutanağına geçen ifade
Dikkat: "Görüşürüz", "ödemeyi düşünürüm" gibi muğlak ifadeler ikrar sayılmaz; somut borç tanıma şart.
8. Yargıtay 13. HD 2022/2345 E. — WhatsApp Mesajı
"Borçlunun WhatsApp üzerinden 'Babamdan gelen para olunca size öderim, lütfen biraz bekleyin' şeklindeki mesajı borç ikrarı niteliğindedir. Mesajın gönderim tarihi zamanaşımının kesilmesine sebep olur ve yeni 10 yıllık süre işlemeye başlar."
9. İptal Edilen Hukuki İşlem ve Kesme
İptal edilen veya geri alınan dava/icra takibi zamanaşımını kesmez. Yargıtay 8. HD 2020/6789 E. — feragat veya geri alma hâlinde kesme etkisi geri döner.
10. Pratik Stratejiler
- Eski borç için her temas sonrasında yazılı kayıt tutun (e-posta, mesaj).
- Kısmi ödeme olur olmaz hesabı/dekontu saklayın — ödeme tarihi yeni zamanaşımı başlangıcıdır.
- Müteselsil borçlulara karşı her birine ayrı ihtar/dava — diğerleri için zamanaşımı işlemeye devam eder.
- İcra takibi kesilmesin — her yıl yenileme dilekçesi ya da haciz işlemi yapın.
- 5 yıllık alacaklarda ikrar alabilirseniz 10 yıla genişler — büyük strateji.
- Borçlu "ödeme planı" önerirse yazılı kabul ettirin — ikrar sayılır ve süre yenilenir.
11. Sonuç
m.156-158 zamanaşımı yönetiminin ileri tekniğidir. Tek bir kesme işlemi alacağı 10 yıl daha taze tutar. Avukat, sadece dosya açma değil, müvekkilin borçluyla her temasında kesme fırsatı aramalıdır. Bir e-posta, bir mesaj, bir kısmi ödeme — bunlar uzun vadede dava kazanmanın anahtarıdır.