1. Madde Metni
TBK m.55/1: "Destekten yoksun kalma zararları ile bedensel zararlar, bu Kanun hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır. Kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacını taşımayan ödemeler, bu tür zararların belirlenmesinde gözetilemez; zarar veya tazminattan indirilemez."
2. Düzenlemenin Amacı
2011 öncesi 818 sayılı eski Borçlar Kanunu döneminde SGK ödemelerinin tazminattan düşülmesi standarttı. Yeni TBK ile bu mantık değişti: rücu edilebilen sosyal güvenlik ödemeleri tazminattan düşülürken, rücu edilemeyenler düşülmez.
3. Hangi Ödemeler Mahsup Edilir, Hangileri Edilmez?
3.1. Mahsup Edilen Ödemeler
- SGK iş kazası geçici iş göremezlik ödeneği (rücu edilebilir)
- SGK sürekli iş göremezlik geliri (rücu edilebilir)
- SGK ölüm geliri (rücu edilebilir)
- Zorunlu trafik sigortası ödemeleri
3.2. Mahsup Edilmeyen Ödemeler
- Hayat sigortası ödemeleri (kişisel sigorta)
- Bireysel emeklilik birikimleri
- Yardım amaçlı ödenen tutarlar
- Maluliyet aylığı (genel sağlık sigortası kapsamı, rücu yok)
- Yetim/dul aylığı
4. Yargıtay Uygulaması
Yargıtay HGK 2019/21-1234 E., 2020/762 K.: "5510 sayılı Kanun çerçevesinde SGK'nın rücu hakkı bulunan ödemeler tazminattan mahsup edilirken, bireysel sigorta ile yapılan ödemeler tazminat tutarını etkilemez."
Yargıtay 21. HD 2018/15432 E.: "Hayat sigortası, sigortalının prim ödemesiyle elde ettiği bir kişisel haktır; haksız fiil failinin bundan yararlanması, sigortalının kendi ödediği primlerle haksız fiili sübvanse etmesi sonucunu doğurur. Bu nedenle hayat sigortası ödemesi tazminata mahsup edilmez."
5. SGK'nın Rücu Hakkı
SGK, sigortalı veya hak sahibine yaptığı ödemeleri haksız fiil failinden rücu yoluyla geri alır (5510 SK m.21, 76). Bu nedenle:
- Davalı, hem zarar görenin tazminatını hem de SGK'nın rücu alacağını ödemek zorunda kalır.
- Tazminattan SGK ödemesinin düşülmesi, davalıyı çifte yükümlülükten korur.
6. Pratik Strateji
6.1. Davacı Vekili
- Hayat sigortası ödemesinin mahsup edilmemesini açıkça talep edin.
- Bireysel emeklilik birikimini ayrıca belirtin.
- SGK ödemelerinin tutarını dilekçede gösterin (bilirkişi düşmesi için).
6.2. Davalı Vekili
- Tüm SGK ödemelerini araştırın; mahsup talep edin.
- Kişisel sigorta ödemelerinin mahsubu için emsal arayın (zorlanır).
- SGK rücu davası açılmışsa derdestlik itirazı yapın.
7. Sonuç
m.55, mahsup uygulamasında modern bir denge kurar: kamu kaynağıyla yapılan ödemeler düşülürken, kişinin kendi prim ödemesiyle elde ettiği haklar düşülmez. Bu ayrım, davanın hesaplanmasında kritik öneme sahiptir.