1. Madde Metni
TBK m.67/1: "Bir hayvanın bakımını ve yönetimini sürekli veya geçici olarak üstlenen kişi, hayvanın verdiği zararı gidermekle yükümlüdür."
TBK m.67/2: "Hayvan bulunduran, bu zararın doğmasını engellemek için gerekli özeni gösterdiğini ispat ederse sorumlu olmaz."
2. Sorumluluğun Niteliği
Hayvan bulunduranın sorumluluğu kusursuz sorumluluktur ancak kurtuluş kanıtına yer verilen yumuşak modelidir. Yargıtay 4. HD 2018/15432 E.: "Hayvan bulunduranın sorumluluğu objektif niteliktedir; özen yükümlülüğünün ifa edildiğini ispat yükü davalıdadır."
3. Sorumlu Kişi
Hayvanın bakımını ve yönetimini üstlenen kişi sorumludur. Bu zorunlu olarak hayvanın maliki değildir. Geçici bakıcı, çoban, hayvan oteli, eğitici de kapsam içindedir.
Yargıtay 4. HD 2017/12876 E., 2019/543 K. — komşu evcil hayvan ısırığında geçici olarak hayvana bakan kişi sorumlu tutuldu.
4. Yaygın Olay Tipleri
4.1. Köpek Isırması
En yaygın dava tipi. Tedavi giderleri, çalışma gücü kaybı, manevi tazminat. Kuduz aşı seansı yapılmışsa dahi manevi zarar mevcuttur.
4.2. Çiftlik Hayvanı Kazaları
Sığır, at, koyun gibi büyükbaş/küçükbaş hayvanların yola çıkarak araç kazası yaratması. Yargıtay 17. HD 2018/8765 E. — yola çıkan ineğin sebep olduğu trafik kazasında çiftlik sahibi tam sorumlu tutuldu.
4.3. Evcil Hayvan Eşya Zararı
Komşu evcil hayvanın halı, mobilya, bahçe bitkisine zarar vermesi. Yaygın ama düşük değerli davalar.
5. Kurtuluş Kanıtı
Bulunduran şu unsurları ispatlamalı:
- Hayvanın türü ve yapısı dikkate alınarak gerekli önlemler alındı (tasma, çit, kafes).
- Hayvanın saldırgan eğilimleri biliniyorsa ek tedbir alındı.
- Üçüncü kişinin kusurlu davranışı (provokasyon) gibi durumlar.
6. Müterafik Kusur
Mağdurun kendi kusuru (köpeği kızdırma, çitin içine girme) tazminatı oranlar. TBK m.52 hükümleri uygulanır.
7. Belediyenin Sorumluluğu — Sokak Hayvanları
5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu uyarınca sokak hayvanlarından belediyeler sorumludur. Yargıtay 4. HD 2019/2143 E. — sokak köpeği ısırığında belediyenin tam sorumlu olduğuna karar verildi (kısırlaştırma/aşılama yükümlülüğünün ihlali).
8. Pratik Stratejiler
- Olay yerinde fotoğraf, varsa tanık beyanı al.
- Tıbbi raporları (hastane epikrizi, ATK raporu) topla.
- Köpek tasmasız mı, çit yok muydu? — kusursuz sorumluluk yanında ihmal de var.
- Belediye sorumluluğu için kayıt başvurusunda bulun (CİMER, dilekçe).
9. Sonuç
m.67, gündelik hayatta sıkça karşılaşılan hayvan kaynaklı zararlarda hızlı ve etkili tazminat imkânı sunar. Avukat, sorumlu kişiyi (bulunduran/belediye) doğru tespit edip kurtuluş kanıtının yetersizliğini sistematik biçimde ortaya koymalıdır.