İş Sözleşmesi Türleri ve Hukuki Farklılıkları
İş sözleşmesinin türü, işçi haklarını doğrudan etkiler. Belirli ve belirsiz süreli sözleşme arasındaki fark; kıdem, ihbar ve işe iade kapsamını belirler.
Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi
Bitiş tarihi belirlenmemiş sözleşmedir. Türk iş hukukunda asıl sözleşme türü budur; aksine anlaşma yoksa belirsiz süreli kabul edilir. Bu sözleşme türünde:
- Kıdem tazminatı hakkı doğabilir.
- İşe iade davası açılabilir (iş güvencesi koşulları sağlanmışsa).
- Fesihte ihbar öneli zorunludur.
Belirli Süreli İş Sözleşmesi
Bitiş tarihi veya belirli bir işin tamamlanması belirtilen sözleşmedir. Süreli iş sözleşmesi objektif neden olmaksızın art arda uygulanırsa belirsiz süreli sayılır. Bu sözleşmede:
- Süre bitmeden işveren feshederse kalan döneme ait ücret ödenmelidir.
- Kıdem tazminatı hakları daha kısıtlıdır.
- İşe iade imkanı yoktur.
Kısmi Süreli (Part-Time) Çalışma
Haftalık 30 saatin altında çalışma kısmi süreli sayılır. İşçi, tam zamanlı işçi ile eşit haklara (orantılı kıdem, yıllık izin vb.) sahiptir. SGK bildirimi aynı şekilde zorunludur.
Uzaktan Çalışma (Remote / Telework)
4857 sayılı İş Kanunu m.14 uyarınca uzaktan çalışma sözleşmesi yazılı olmalı ve şu bilgileri içermelidir: görev tanımı, çalışma saatleri, iletişim araçları, ekipmanların karşılanma koşulları ve veri güvenliği. Uzaktan çalışma belgesi ve işe giriş bildirimi standart işçi kaydından farklı değildir.
Çağrı Üzerine Çalışma
İşverenin talebiyle çalışılan modelde, çağrı yapılacak haftalık gün sayısı sözleşmede belirtilmelidir. Bildirilmeyen günler için 4 günlük çalışma karinesi uygulanır (İK m.14).
Hangi Sözleşme Türünde Kıdem Tazminatı Alınır?
Belirsiz süreli sözleşmede 1 yıl çalışan işçi kıdem tazminatı alabilir (belirli şartlar dahilinde). Belirli süreli sözleşmede ise işçi kıdem hakkı kazanamaz; ancak geçişli sözleşmelerde (art arda belirli süreli) mahkeme genel olarak belirsiz süreli kabul ederek kıdem hakkı tanır.