Kötü Niyet Tazminatı Nedir? Nasıl Hesaplanır?
Kötü niyet tazminatı, işverenin iş sözleşmesini kötü niyetle feshetmesi hâlinde işçiye ödenen özel bir tazminattır. İş güvencesi kapsamında olmayan işçilere tanınan bu haktan yararlanabilmek için bazı koşulların sağlanması gerekir.
Kimler Kötü Niyet Tazminatı Talep Edebilir?
İş Kanunu m.17/6 uyarınca kötü niyet tazminatı, iş güvencesi kapsamına girmeyen işçiler tarafından talep edilebilir. Yani:
- İşyerinde 30'dan az işçi çalışıyorsa,
- İşçinin kıdemi 6 ayın altındaysa veya
- Belirli süreli iş sözleşmesiyle çalışılıyorsa
kötü niyet tazminatı talep yolu açık kalır. İş güvencesi kapsamındaki işçiler zaten işe iade davası açabildiğinden bu tazminata başvurmazlar.
Kötü Niyet Tazminatını Doğuran Hâller
İşverenin feshi kötü niyetli sayılan başlıca durumlar şunlardır:
- İşçinin şikâyet veya ihbarda bulunmasının hemen ardından fesih
- Sendikaya üyelik ya da sendikal faaliyet nedeniyle fesih
- Hamilelik, hastalık veya askerlik gibi kişisel nedenlerle fesih
- Tanıklık yapmak nedeniyle fesih
- İşçinin yasal haklarını kullanmasından kısa süre sonra fesih
Yargıtay, kötü niyetin ispatını işçiden değil işverenden talep etmekte; feshin makul bir nedene dayanıp dayanmadığını incelemektedir.
Hesaplama Yöntemi
Kötü niyet tazminatı = İhbar tazminatı tutarı × 3
Hesaplama adımları:
- Kıdeme göre ihbar süresi belirlenir (İK m.17 tablosu).
- Günlük brüt ücret = Aylık brüt ücret ÷ 30.
- İhbar tazminatı = Günlük brüt ücret × İhbar günü.
- Kötü niyet tazminatı = İhbar tazminatı × 3.
Örnek: Aylık brüt ücreti 40.000 TL ve kıdemi 4 yıl olan işçi için ihbar süresi 56 gün, ihbar tazminatı yaklaşık 74.667 TL, kötü niyet tazminatı ise 224.000 TL olur.
İspat Yükü
Kötü niyetin ispatı işçiye aittir; ancak Yargıtay, zaman yakınlığı ve bağlantı kanıtlarını kötü niyet karinesi olarak kabul etmektedir. Fesih öncesi e-posta yazışmaları, SGK bildirimleri ve şikâyet tarihleri kritik delillerdir.
İhbar + Kıdem + Kötü Niyet Tazminatı Birlikte Alınabilir mi?
Evet. Kötü niyet tazminatı, ihbar ve kıdem tazminatından bağımsız olarak talep edilebilir. Üç tazminat da aynı anda hüküm altına alınabilir.
Zamanaşımı
Kötü niyet tazminatı taleplerinde zamanaşımı 5 yıldır (İK m.32/8). Süre, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
Sonuç
Kötü niyet tazminatı, iş güvencesi dışında kalan işçilerin işveren keyfîliği karşısındaki en güçlü korumasıdır. Süreci doğru yönetebilmek için fesih bildirimi ve çevresindeki olayların belgelenmesi şarttır.